Yabancılarla boşanma davası
Boşanma davanız hangi yoldan ilerler?
Dört soruyu yanıtlayın. Durumunuza uygun yol, şartlar ve belgeler listelenir.
Genel yönlendirmedir; süre ve sonuç somut dosyaya ve mahkemeye göre değişir.
Yabancılarla boşanma davası: anlaşmalı ve çekişmeli boşanma
Yabancılarla boşanma davası, eşlerden birinin yerleşim yerindeki veya eşlerin son altı ay birlikte oturdukları yerdeki aile mahkemesinde açılır (TMK md. 168). Türk vatandaşlığı şart değildir. İki yol vardır: en az bir yıl süren evlilikte imzalı protokolle anlaşmalı boşanma, çoğu zaman tek duruşmada sonuçlanır; özel bir sebebe veya evlilik birliğinin sarsılmasına dayanan çekişmeli boşanma ise aylar, bazen yıllar sürebilir. Boşanmaya uygulanacak hukuk MÖHUK md. 14 ile belirlenir.
Yabancılarla boşanma davası hangi mahkemede açılır?
Boşanma davalarına aile mahkemesi bakar. Türk Medeni Kanunu md. 168'e göre yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son altı ay birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Yabancı uyruklu eşler Türkiye'de yerleşikse bu mahkemelerde dava açabilir; Türk vatandaşlığı aranmaz.
Yerleşim yerinde ayrı aile mahkemesi kurulmamışsa davaya asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Eşlerden biri Türk vatandaşı ise ve Türkiye'de yerleşim yeri yoksa MÖHUK md. 41 uyarınca Türk vatandaşının son yerleşim yeri, o da yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemeleri yetkilidir.
Boşanmaya hangi ülkenin hukuku uygulanır?
- Eşler aynı uyruktaysa: boşanmanın sebep ve hükümlerine ortak millî hukukları uygulanır (MÖHUK md. 14/1). Örneğin iki İranlı eş için İran hukuku esas alınır.
- Uyruklar farklıysa: ortak mutad mesken hukuku, bu da yoksa Türk hukuku uygulanır.
- Usul: dava hangi hukuka göre karara bağlanırsa bağlansın yargılama Türk usul hukukuna göre yürür.
- Velayet ve nafaka: boşanmanın fer'i sonuçlarına da aynı hukuk uygulanır; çocukla ilgili konularda mahkeme her durumda çocuğun üstün yararını gözetir.
Anlaşmalı boşanma ve protokol
En az 1 yıllık evlilik
TMK md. 166/3'teki şart; süre resmî evlenme tarihinden hesaplanır.
Protokol
Velayet, kişisel ilişki, iştirak ve yoksulluk nafakası, mal paylaşımı ve tazminat tek tek ve rakamla yazılır.
Dava dilekçesi
Eşlerden biri davayı açar ve diğeri kabul eder ya da eşler birlikte başvurur.
Duruşma
Hâkim iki eşi bizzat dinler; protokolü uygun bulursa boşanmaya karar verir. Gerekirse protokolde değişiklik önerebilir.
Kesinleşme ve tescil
Karar kesinleşince nüfus kaydına işlenir; yabancı eşin ülkesinde ayrıca tanıma gerekebilir.
Çekişmeli boşanma ve boşanma sebepleri
- Özel sebepler (TMK md. 161–165): zina, hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış, suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, terk, akıl hastalığı
- Genel sebep (TMK md. 166/1): evlilik birliğinin temelinden sarsılması; uygulamada en sık dayanılan sebep
- Deliller: tanık beyanları, mesajlar, sağlık raporları, mali kayıtlar
- Süre: tebligat, tanık ve bilirkişi işlemlerine bağlıdır; yurt dışına tebligat davayı uzatır
Çekişmeli boşanma davası, avukata verilen vekaletnameyle eşin Türkiye'de bulunmasına gerek olmadan yürütülebilir. Vekaletnamede boşanma davası açma yetkisi özel olarak yazılmalıdır; bkz. yurt dışından vekaletname verme.
Boşanma davası için gerekli belgeler
- Evlenme belgesi (yurt dışında yapılan evlilikte apostil şerhli ve yeminli tercümeli)
- Pasaport ve ikamet izni ya da yabancı kimlik numarası
- Çocukların doğum belgeleri
- İmzalı boşanma protokolü (anlaşmalı boşanmada)
- Boşanma sebebine ilişkin deliller (çekişmeli boşanmada)
- Boşanma yetkisini açıkça içeren vekaletname
Boşanma kararından sonra
- Tescil: kesinleşen karar Türk nüfus kayıtlarına işlenir. Kararın eşin ülkesinde hüküm doğurması için o ülkenin tanıma usulüne bakılmalıdır.
- İkamet izni: aile ikamet izni boşanmayla dayanağını kaybeder. En az üç yıl aile ikamet izniyle kalanlar kısa dönem ikamet iznine geçiş için başvurabilir (6458 sayılı Kanun md. 34); bkz. ikamet izni türleri.
- Yeniden evlenme: kadın için 300 günlük bekleme süresi mahkeme kararıyla kaldırılabilir.
- Fer'i sonuçlar: velayet ve nafaka koşullar değişirse sonradan değiştirilebilir.
- Yabancı ülkede verilen boşanma kararı: Türkiye'de hüküm doğurması için tanıma davası açılır.
Yabancılarla boşanma davasında sık yapılan hatalar
- Belirsiz protokol: nafaka tutarı, ödeme günü ve görüş günleri net yazılmalıdır.
- Millî hukukun gözden kaçması: aynı uyruktaki eşlerde çoğu zaman yabancı hukuk uygulanır; ilgili hükümler dosyaya sunulmalıdır.
- Tanımanın unutulması: Türk kararı yabancı ülkede kendiliğinden tescil edilmez.
- İkametin düşünülmemesi: aile ikamet izni olan eş, boşanmadan önce alternatif ikamet türünü planlamalıdır.
- Eksik vekaletname: boşanma yetkisi açıkça yazılmayan vekaletnameyle dava açılamaz.
Yabancılarla boşanma davası hakkında sorular
İki yabancı Türkiye'de boşanabilir mi?
Evet. Eşlerden biri Türkiye'de yerleşikse veya son altı ay Türkiye'de birlikte oturdularsa aile mahkemesinde dava açılabilir. Aynı uyruktaki eşlere kural olarak ortak millî hukukları uygulanır.
Anlaşmalı boşanma ne kadar sürer?
Protokol eksiksizse çoğu zaman tek duruşmada karar verilir; duruşma tarihi mahkemenin iş yüküne bağlıdır.
Eşim Türkiye'de değilse boşanabilir miyim?
Çekişmeli boşanmada evet; eşe yurt dışına tebligat yapılır ve bu süreyi uzatır. Anlaşmalı boşanmada iki eşin de hâkim önünde dinlenmesi gerekir.
Boşanma protokolünde neler yer almalı?
Velayet, kişisel ilişki, iştirak ve yoksulluk nafakası, mal paylaşımı ve tazminat. Belirsiz protokoller mahkemece düzeltilmek istenir.
Türkiye'de verilen boşanma kararı yurt dışında geçerli mi?
Kararın yabancı ülkede tescili için o ülkenin tanıma usulü izlenmelidir; Türk kararı kendiliğinden işlenmez.
Bu rehber Türkiye'nin resmî mevzuatına dayanır ve en son tarihinde güncellenmiştir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut olaya özgü hukuki danışmanlığın yerini tutmaz. Hiçbir başvuru veya dava için belirli bir sonuç taahhüt edilmez.
Skyland İstanbul, Huzur, Azerbaycan Cd. No:4 A Blok Kat:26 No: 580, 34773 Sarıyer/İstanbul
+90 532 276 80 85
Haftanın 7 günü, 24 saat