Evlilik yoluyla Türk vatandaşlığı, bir Türk vatandaşıyla en az üç yıldır evli olan ve evlilik birliği devam eden yabancının, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 16. maddesine göre yaptığı başvuruyla kazanılır. Evlenmek vatandaşlığı kendiliğinden kazandırmaz; başvuru yapılır, aile birliği araştırılır ve kararı İçişleri Bakanlığı verir.
Yazar: Av. Egemen Yasin Şahalioğlu · İstanbul Barosu Sicil No: 66465 · Son güncelleme: 24.10.2026
İçindekiler
- Kısa cevap
- Evlilik yoluyla vatandaşlık şartları
- Üç yıllık süre nasıl hesaplanır?
- Başvuruda istenen belgeler
- Başvuru süreci adım adım
- Ret sebepleri ve itiraz
- Boşanma veya eşin ölümü hâlinde
- Sık sorulan sorular
- Resmî kaynaklar
Kısa cevap
- Hukuki dayanak: 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu md. 16 ve Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik.
- Temel şart: Türk vatandaşıyla en az 3 yıl evli olmak ve evliliğin devam ediyor olması.
- Başvuru yeri: Türkiye’de il nüfus müdürlüğü; yurt dışında Türk dış temsilciliği.
- Türkiye’de ikamet şartı: Kanunda ayrıca belirli bir süre Türkiye’de oturma şartı aranmaz.
- Karar: İçişleri Bakanlığı verir; şartların bulunması vatandaşlığın verileceğinin garantisi değildir.
Evlilik yoluyla vatandaşlık şartları
Kanunun 16. maddesine göre başvuran yabancıda aşağıdaki şartların birlikte bulunması gerekir:
- Türk vatandaşıyla en az üç yıldır evli olmak ve evliliğin devam ediyor olması,
- Aile birliği içinde yaşamak,
- Evlilik birliğinin devamına engel teşkil eden bir faaliyette bulunmamak,
- Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil eden bir hâlinin bulunmaması.
Bu şartlar başvuru tarihinde ve karar verilene kadar korunmalıdır. Uygulamada en çok sorun çıkaran şart, aile birliğinin fiilen sürdüğünün gösterilmesidir.
Üç yıllık süre nasıl hesaplanır?
Süre, evliliğin resmî olarak kurulduğu tarihten başvuru tarihine kadar hesaplanır. Dikkat edilecek noktalar:
- Yurt dışında yapılan evlilik, Türkiye’deki nüfus kütüğüne tescil edilmiş olmalıdır. Tescil yapılmadıysa önce bu işlem tamamlanır.
- Dinî nikâh veya birlikte yaşama süresi üç yıla sayılmaz; resmî evlilik esas alınır.
- Daha önceki bir evlilikte geçen süre yeni evliliğe eklenmez.
Başvuruda istenen belgeler
Belge listesi il nüfus müdürlüğü veya konsolosluk tarafından güncel olarak bildirilir. Genelde şu belgeler istenir:
- Başvuru formu ve biyometrik fotoğraf,
- Pasaport veya benzeri belge ile onaylı Türkçe tercümesi,
- Doğum belgesi ve medeni hâl belgesi (apostilli veya konsolosluk onaylı, Türkçe tercümeli),
- Evlilik belgesi ve Türk eşin nüfus kayıt örneği,
- Varsa ikamet izni belgesi,
- Başvuru harcının ödendiğine dair makbuz.
Yabancı belgelerin onay ve tercüme kuralları için yurt dışından vekâletname ve apostil rehberimize bakabilirsiniz.
Başvuru süreci adım adım
- Belgelerin hazırlanması: Yabancı belgeler apostil veya konsolosluk onayıyla getirilir ve noter onaylı Türkçeye çevrilir.
- Başvuru: Eşler birlikte il nüfus müdürlüğüne veya dış temsilciliğe başvurur.
- Aile birliği araştırması: Kolluk veya ilgili birim, eşlerin birlikte yaşayıp yaşamadığını yerinde araştırabilir.
- Mülakat: Vatandaşlık araştırma komisyonu eşlerle ayrı ayrı görüşebilir.
- Güvenlik araştırması ve dosyanın Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğüne gönderilmesi.
- Karar: Olumlu kararla kişi Türk vatandaşlığını kazanır; ardından kimlik kartı ve pasaport işlemleri yapılır.
Süreç dosyaya ve ile göre değişir. Bekleme süresi boyunca yabancı eşin Türkiye’de yasal kalışını sürdürmesi gerekir; bunun için genellikle aile ikamet izni kullanılır.
Ret sebepleri ve itiraz
Başvurular çoğunlukla şu nedenlerle olumsuz sonuçlanır:
- Aile birliği araştırmasında eşlerin birlikte yaşamadığının tespiti,
- Evliliğin yalnızca vatandaşlık amacıyla yapıldığı yönünde bulgular,
- Kamu düzeni veya güvenlik kayıtları,
- Eksik veya çelişkili belge ve beyanlar.
Ret kararına karşı tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir (2577 sayılı İYUK md. 7). Ayrıntı için yabancılar için idari dava sayfamıza bakın; süreyi dava süresi hesaplama aracıyla kontrol edebilirsiniz.
Boşanma veya eşin ölümü hâlinde
- Vatandaşlık kazanıldıktan sonra boşanma: Evlilik iyi niyetle kurulmuşsa, sonradan boşanma vatandaşlığı kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
- Başvuru sırasında boşanma: Evlilik birliği şartı kalmadığı için başvuru sonuçsuz kalır.
- Başvurudan sonra Türk eşin ölümü: Kanunun 16/2. maddesi bu durumda aile birliği şartını aramaz.
- Danışıklı evlilik: Evliliğin yalnızca vatandaşlık için yapıldığı sonradan tespit edilirse vatandaşlık kaybettirilebilir.
Boşanma süreci için yabancılarla boşanma davası rehberimize bakabilirsiniz. Evlilik süresini beklemeden vatandaşlık isteyenler için alternatif yol yatırım yoluyla Türk vatandaşlığıdır.
Sık sorulan sorular
Türk biriyle evlenince hemen vatandaş olunur mu?
Hayır. En az üç yıl evlilik ve aile birliği şartı aranır; ardından başvuru yapılır ve karar beklenir.
Evlilik yoluyla vatandaşlık için Türkiye’de yaşamak gerekir mi?
Kanunda belirli bir ikamet süresi şartı yoktur. Eşler yurt dışında yaşıyorsa başvuru Türk dış temsilciliğine yapılır; ancak aile birliğinin sürdüğü gösterilmelidir.
Mülakatta hangi sorular soruluyor?
Genelde eşlerin tanışması, ortak yaşamı, aile bilgileri ve günlük düzenleri sorulur. Amaç evliliğin gerçek olup olmadığını anlamaktır.
Çifte vatandaşlık mümkün mü?
Türk hukuku çifte vatandaşlığa izin verir. Kişinin mevcut vatandaşlığını koruyup koruyamayacağı ise kendi ülkesinin hukukuna bağlıdır.
Ret kararından sonra yeniden başvuru yapılabilir mi?
Şartlar sağlanıyorsa yeniden başvuru mümkündür. Ancak ret gerekçesi giderilmeden yapılan başvuru aynı sonucu doğurabilir; önce gerekçe incelenmelidir.
Resmî kaynaklar
- 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu
Av. Egemen Yasin Şahalioğlu — İstanbul Barosu’na kayıtlı avukat (Sicil No: 66465), 2019’dan bu yana avukatlık yapmaktadır. Egemen Global Hukuk Bürosu, Skyland İstanbul, Sarıyer. Görüşmeler Türkçe, İngilizce, Arapça ve Farsça yapılır. Tel/WhatsApp: 0532 276 80 85 · lawyer@egemenyasinsahalioglu.av.tr
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut olaya özgü hukuki danışmanlığın yerini tutmaz. Hiçbir başvuru için belirli bir sonuç taahhüt edilmez.