Nafaka davası: türleri, miktar, artırım ve icra

Nafaka davası: Türk Medeni Kanunu'ndaki nafaka türleri

• Tedbir nafakası: boşanma veya ayrılık davası süresince eş ve çocuklar için hükmedilir (TMK md. 169). Dava açılmadan da, birlikte yaşamaya ara verilmesi hâlinde TMK md. 197 uyarınca istenebilir.
• İştirak nafakası: çocuğun bakım ve eğitim giderlerine velayeti almayan ebeveynin katılımıdır; kural olarak ergin olana kadar sürer, öğrenim devam ediyorsa TMK md. 328 uyarınca uzayabilir.
• Yoksulluk nafakası: boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan eşe, diğer eşin mali gücü oranında bağlanır (TMK md. 175).
• Yardım nafakası: yardım edilmediği takdirde yoksulluğa düşecek üstsoy ve altsoy için (TMK md. 364); boşanmayla bağlantılı değildir.

Nafaka miktarı nasıl belirlenir?

Mahkeme tarafların ve çocuğun gelirini, mal varlığını, giderlerini ve ihtiyaçlarını inceler. Türkiye'de sabit bir nafaka tablosu yoktur; her dosya kendi koşullarına göre değerlendirilir. Karşı tarafın gerçek geliri, özellikle yurt dışındaki geliri, delillerle ortaya konmalıdır.

1. Geliri belgeleyin

   Bordro, vergi kayıtları, banka hesap dökümleri, kira sözleşmeleri.

2. İhtiyacı açıklayın

   Okul, sağlık, konut ve bakım giderleri.

3. Sosyal ve ekonomik durum araştırması

   Mahkeme kurumlardan ve bankalardan bilgi isteyebilir, tarafların yaşam koşullarını kolluk aracılığıyla araştırtabilir.

Nafakanın artırılması, azaltılması ve kaldırılması

Mahkeme çoğu zaman nafakanın her yıl TÜİK'in açıkladığı ÜFE veya TÜFE oranında artırılmasına hükmeder. Kararda veya protokolde bu yoksa artış için ayrıca nafakanın artırılması davası açılır. Tarafların mali durumu önemli ölçüde değişirse artırım veya azaltma istenebilir (TMK md. 176). Yoksulluk nafakası süresiz bağlanabilir; ancak alacaklının yeniden evlenmesiyle kendiliğinden sona erer, yoksulluğun ortadan kalkması veya evlenmeksizin fiilen evli gibi yaşama hâlinde mahkeme kararıyla kaldırılabilir ya da azaltılabilir.

Ödenmeyen nafakanın icra yoluyla tahsili

Ödenmeyen nafaka, mahkeme kararına dayanılarak icra dairesinde ilamlı takiple tahsil edilir; borçlunun maaşına ve mal varlığına haciz konulabilir. Nafaka alacakları maaş haczinde öncelikli sırada yer alır. Ayrıca nafaka yükümlülüğüne uymayan borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine İcra ve İflas Kanunu md. 344 uyarınca üç aya kadar tazyik hapsine karar verilebilir.

Yabancılık unsuru taşıyan nafaka davaları

Yabancı mahkemenin verdiği nafaka kararı Türkiye'de ancak tenfiz kararı alındıktan sonra icra edilebilir. Borçlu Türkiye dışında yaşıyorsa Türk kararının o ülkede tahsili de o ülkenin hukukuna tabidir. Türkiye, 1956 tarihli Nafaka Alacaklarının Yabancı Memleketlerde Tahsili Hakkında New York Sözleşmesi'ne taraftır; bu sözleşme kapsamında Adalet Bakanlığı aracı kurum olarak görev yapar.

• Kesinleşme şerhli ve apostilli karar
• Yeminli Türkçe tercüme
• Kararın borçluya tebliğ edildiğini gösteren belge

Nafaka davasında önemli notlar

• Ödemeleri belgeleyin: açıklamalı banka havalesiyle ödeyin.
• Para birimi: uygulamada nafaka çoğu zaman Türk lirası olarak belirlenir; ödeme şekli protokolde düzenlenebilir, son karar mahkemenindir.
• Artış hükmü: yıllık artışı baştan isteyin.
• Yeniden evlenme: yoksulluk nafakasını sona erdirir; bildirilmeyen evlilik geri ödeme talebine yol açabilir.
• Velayet bağlantısı: iştirak nafakası velayet düzenlemesiyle birlikte değerlendirilir.

Nafaka davası hakkında sorular

Resmî kaynaklar ve ilgili sayfalar

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu
• 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu
• 5718 sayılı MÖHUK
• Yabancılar için aile hukuku (genel bakış)
• Yabancılarla boşanma davası