Türkiye’de vergi mukimliği, Gelir Vergisi Kanunu md. 4’e göre iki ölçüte bağlıdır: ikametgahı Türkiye’de bulunanlar ile bir takvim yılı içinde Türkiye’de devamlı olarak 6 aydan fazla oturanlar Türkiye’de yerleşmiş sayılır ve tüm dünya gelirleri üzerinden tam mükellef olur; geçici ayrılmalar bu süreyi kesmez. Yerleşik olmayan yabancılar yalnızca Türkiye kaynaklı gelirleri üzerinden dar mükelleftir. 2026’dan itibaren Türkiye’ye yeni yerleşen ve şartları sağlayan kişilerin yurt dışı gelirleri 20 yıl gelir vergisinden istisnadır (GVK mük. md. 20/D).
Yazar: Av. Egemen Yasin Şahalioğlu · İstanbul Barosu Sicil No: 66465 · Son güncelleme: 06.11.2026
Kısa cevap: 2026’da vergi mukimliği
- Tam mükellef: İkametgahı Türkiye’de olan veya bir takvim yılında 6 aydan fazla sürekli kalan kişi; dünya geliri vergilendirilir.
- Dar mükellef: Yerleşik olmayan kişi; yalnızca Türkiye’de elde edilen gelir vergilendirilir.
- İkamet izni veya vatandaşlık tek başına vergi mukimliği doğurmaz; belirleyici olan fiilî yerleşmedir.
- Çifte vergilendirme: Türkiye’nin 90’ı aşkın ülkeyle anlaşması vardır; çakışmada anlaşmanın mukimlik kuralları uygulanır.
- Yeni: 1.1.2026’dan itibaren yerleşenlere, son 3 yılda Türkiye’de ikametgah ve vergi mükellefiyeti yoksa, yurt dışı gelirde 20 yıl istisna.
İçindekiler
- Vergi mukimliği nedir?
- 6 ay kuralı nasıl hesaplanır?
- Kimler 6 aydan fazla kalsa da yerleşik sayılmaz?
- Tam ve dar mükellefiyetin sonuçları
- Yurt dışı gelire 20 yıl istisna
- Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları
- Mukimlik belgesi nasıl alınır?
- Yatırımcılar için pratik senaryolar
- Sık sorulan sorular
- Resmî kaynaklar
Türkiye’de vergi mukimliği nedir?
Vergi mukimliği, bir kişinin hangi ülkede tüm dünya geliri üzerinden vergilendirileceğini belirler. GVK md. 3’e göre Türkiye’de yerleşmiş olanlar tam mükelleftir; md. 4 yerleşmeyi tanımlar:
- İkametgahı Türkiye’de bulunanlar: Türk Medeni Kanunu md. 19’a göre ikametgah, kişinin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir.
- Bir takvim yılında 6 aydan fazla sürekli oturanlar: Geçici ayrılmalar oturma süresini kesmez.
Uyruk belirleyici değildir: yabancı da tam mükellef olabilir, yurt dışında yaşayan bir Türk vatandaşı da dar mükellef sayılabilir.
6 ay kuralı nasıl hesaplanır?
- Süre takvim yılı (1 Ocak–31 Aralık) esasına göre değerlendirilir.
- Kanun «devamlı olarak» ifadesini kullanır; tatil, iş seyahati gibi geçici ayrılmalar süreyi kesmez.
- Giriş-çıkış kayıtları, kira sözleşmesi, ikamet izni, aile ve iş bağları birlikte değerlendirilir.
- İkamet izni almak tek başına mukimlik doğurmaz; ancak fiilî kalış süresini ispatta önemli bir delildir.
Kimler 6 aydan fazla kalsa da yerleşik sayılmaz?
GVK md. 5’e göre aşağıdaki yabancılar Türkiye’de 6 aydan fazla kalsalar bile yerleşmiş sayılmaz:
- Belli ve geçici görevler için gelen iş adamları, ilim ve fen adamları, uzmanlar, memurlar, basın ve yayın muhabirleri,
- Tahsil, tedavi, istirahat veya seyahat amacıyla gelenler,
- Tutukluluk, hastâlık gibi elde olmayan sebeplerle kalmak zorunda kalanlar.
Tam ve dar mükellefiyetin sonuçları
- Tam mükellef: Türkiye ve yurt dışındaki tüm gelirlerini beyan eder; yurt dışında ödediği vergiler GVK md. 123 kapsamında sınırlı olarak mahsup edilebilir.
- Dar mükellef: Yalnızca Türkiye’deki kira, değer artışı, faiz, temettü ve Türkiye’de yapılan iş gelirleri vergilendirilir; çoğu gelir stopaj yoluyla vergilendirilir.
- Taşınmazla ilgili kurallar her iki durumda da uygulanır: kira geliri vergisi, değer artış kazancı vergisi ve emlak vergisi.
Yurt dışı gelire 20 yıl gelir vergisi istisnası (2026)
7582 sayılı Kanun’la (Resmî Gazete: 4 Haziran 2026) GVK’ya eklenen mükerrer md. 20/D ve 333 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği (Resmî Gazete: 4 Temmuz 2026) uyarınca:
- 1 Ocak 2026 veya sonrasında Türkiye’de yerleşmiş sayılan gerçek kişiler,
- Yerleşmeden önceki son 3 takvim yılında Türkiye’de ikametgahı ve vergi mükellefiyeti bulunmamak şartıyla,
- Türkiye dışında elde ettikleri kazanç ve iratlar bakımından 20 yıl boyunca gelir vergisinden istisnadır.
- İstisna yalnızca gelir vergisini kapsar; Türkiye kaynaklı gelirler (kira, satış kazancı, Türkiye’deki ücret) normal şekilde vergilendirilir.
- Uygulama için Tebliğ’de öngörülen bildirim ve sürelere uyulmalıdır; şartların her biri kişiye özel incelenmelidir.
Bu düzenleme, Türkiye’ye taşınmayı düşünen yatırımcılar ve yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı alan aileler için vergi planlamasının merkezine yerleşmiştir.
Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları nasıl işler?
- Türkiye’nin Almanya, Çin, İran, Birleşik Krallık ve Birleşik Arap Emirlikleri dahil 90’ı aşkın ülkeyle çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması bulunur.
- Bir kişi iki ülkede de mukim sayılırsa anlaşmanın 4. maddesindeki sıra uygulanır: daimi mesken, hayati menfaatlerin merkezi, mutad mesken, vatandaşlık.
- Anlaşma hükümleri Anayasa md. 90 gereği kanuna göre önceliklidir.
- Taşınmaz gelirleri genellikle taşınmazın bulunduğu ülkede vergilendirilir; diğer ülke mahsup veya istisna yöntemi uygular.
Mukimlik belgesi nasıl alınır?
- Bağlı olunan vergi dairesine veya GİB dijital vergi dairesine dilekçe verilir.
- Türkiye’de yerleşik olduğu ve tüm dünya geliri üzerinden vergilendirildiği belgelenir (ikamet izni, kira sözleşmesi, giriş-çıkış kayıtları vb.).
- Mukimlik belgesi, karşı ülkede anlaşma hükümlerinden (indirimli stopaj gibi) yararlanmak için ibraz edilir.
Vergi işlemleri için önce yabancılar için vergi numarası alınmalıdır.
Yatırımcılar için pratik senaryolar
- Yılda 3 ay İstanbul’daki dairesinde kalan yatırımcı: Genellikle dar mükelleftir; yalnızca Türkiye’deki kira ve satış kazancı vergilendirilir.
- Ailesiyle Türkiye’ye taşınan ve 6 aydan fazla kalan girişimci: Tam mükellef olur; şartları sağlıyorsa yurt dışı gelirleri 20 yıl istisnadan yararlanabilir.
- Türkiye’de şirket kurup yönetici olan yabancı: Ücret geliri Türkiye’de vergilendirilir; şirket kuruluşu ve çalışma izni süreçleri birlikte planlanmalıdır.
Sık sorulan sorular
Yabancı biri Türkiye’de ne zaman vergi mukimi olur?
İkametgahı Türkiye’deyse veya bir takvim yılında Türkiye’de devamlı olarak 6 aydan fazla kalırsa.
İkamet izni almak vergi mukimi yapar mı?
Tek başına yapmaz; belirleyici olan fiilî yerleşme ve kalış süresidir.
Türk vatandaşlığı alan yatırımcı otomatik olarak tam mükellef olur mu?
Hayır. Vatandaşlık değil, Türkiye’de yerleşme ölçütü esas alınır.
20 yıllık yurt dışı gelir istisnasından kimler yararlanabilir?
1.1.2026’dan itibaren Türkiye’de yerleşmiş sayılan ve önceki 3 takvim yılında Türkiye’de ikametgahı ve vergi mükellefiyeti olmayan gerçek kişiler.
Geçici yurt dışı seyahatleri 6 ayı keser mi?
Hayır. Kanun geçici ayrılmaların Türkiye’de oturma süresini kesmediğini açıkça düzenler.
İki ülkede de mukim sayılırsam ne olur?
Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasının mukimlik kuralları (daimi mesken, hayati menfaatler merkezi vb.) hangi ülkenin öncelikli olduğunu belirler.
Resmî kaynaklar
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, md. 3, 4, 5, 6, 123 ve mük. md. 20/D
- 7582 sayılı Kanun ve 333 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği – Resmî Gazete
- Gelir İdaresi Başkanlığı – Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, md. 19
İlgili yazılar
Av. Egemen Yasin Şahalioğlu — İstanbul Barosu’na kayıtlı avukat (Sicil No: 66465), 2019’dan bu yana avukatlık yapmaktadır. Egemen Global Hukuk Bürosu, Skyland İstanbul, Sarıyer. Görüşmeler Türkçe, İngilizce, Arapça ve Farsça yapılır. Tel/WhatsApp: 0532 276 80 85 · lawyer@egemenyasinsahalioglu.av.tr
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut olaya özgü hukuki veya mali danışmanlığın yerini tutmaz. Vergi planlaması kişiye özel inceleme gerektirir.