مجوز کار در ترکیهشرایط، معیارهای وزارت کار، مدارک، هزینه‌های رسمی و تمدید (به‌روز ۲۰۲۶)

۱.چه کسی به مجوز کار نیاز دارد؟

هر تبعهٔ خارجی که در ترکیه کار می‌کند، چه کارمند، چه مدیر شرکت و چه شاغل مستقل، باید پیش از شروع کار مجوز کار یا سند معافیت از آن داشته باشد. این قاعده دربارهٔ کار پاره‌وقت و کار از راه دور برای کارفرمای ترک هم صدق می‌کند.

• مجوز کار جای اقامت را می‌گیرد: مجوز کار معتبر، اجازهٔ اقامت به حساب می‌آید و کارت اقامت جداگانه لازم نیست (مادهٔ ۲۷ قانون ۶۴۵۸).
• اقامت جای مجوز کار را نمی‌گیرد: اقامت توریستی، تحصیلی، خانوادگی یا اقامت از راه خرید ملک، به‌تنهایی حق کار نمی‌دهد.
• تاریخ پایان مشترک: روزی که مجوز کار تمام شود، حق اقامت هم تمام می‌شود؛ اگر به‌موقع تمدید یا اقامت مناسب گرفته نشود، تخلف اقامتی پیش می‌آید.

۲.انواع مجوز کار در ترکیه

• مجوز کار موقت (süreli çalışma izni): برای کار نزد یک کارفرما و در سمتی مشخص. در درخواست اول حداکثر ۱ سال، در نخستین تمدید نزد همان کارفرما حداکثر ۲ سال و در تمدیدهای بعدی حداکثر ۳ سال.درخواست برای کارفرمای دیگر، درخواست اول محسوب می‌شود.
• مجوز کار دائم (süresiz çalışma izni): برای دارندگان اقامت بلندمدت یا کسانی که دست‌کم ۸ سال مجوز کار قانونی داشته‌اند؛ به کارفرما وابسته نیست. کارت هر ۵ سال تجدید می‌شود.داشتن شرایط، حق مطلق ایجاد نمی‌کند.
• مجوز کار مستقل (bağımsız çalışma izni): برای کار به نام و حساب خود؛ تحصیلات، تجربه، اثر اقتصادی و سهم سرمایه بررسی می‌شود. شریک‌مدیر شرکت با مسئولیت محدود و شریکِ عضو هیئت‌مدیرهٔ شرکت سهامی هم در این گروه قرار می‌گیرند.
• کارت فیروزه‌ای (Turkuaz Kart): برای نیروی متخصص، سرمایه‌گذار، دانشمند و هنرمند یا ورزشکار با موفقیت بین‌المللی؛ ۳ سال اول دورهٔ گذار است و سپس دائم می‌شود. همسر و فرزندان سند جایگزین اقامت می‌گیرند.
• معافیت از مجوز کار: برای کارهای کوتاه‌مدت مانند فعالیت علمی و فرهنگی، نصب ماشین‌آلات یا فعالیت ورزشی؛ سند معافیت از وزارت گرفته می‌شود و کار بدون سند نیست.

۳.معیارهای وزارت کار در ۲۰۲۶

بیشتر ردها از سمت کارفرماست، نه کارمند. وزارت کار درخواست را بر اساس معیارهای ارزیابی منتشرشده بررسی می‌کند. برآورده کردن معیارها تضمین صدور نیست، اما برآورده نکردن آن‌ها به‌تنهایی دلیل رد است.

معیار اشتغال

• قاعدهٔ ۵ به ۱: در محل کار، به ازای هر خارجی که برایش مجوز خواسته می‌شود، دست‌کم ۵ شهروند ترک با بیمهٔ SGK کار کنند.
• استثنای فروش بالا: اگر فروش خالص سال گذشته ۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ لیر یا بیشتر باشد، این معیار تا ۵ خارجی اعمال نمی‌شود.

معیار توان مالی

• شرکت فعال: یکی از این سه کافی است: سرمایهٔ پرداخت‌شدهٔ دست‌کم ۵۰۰٬۰۰۰ لیر، فروش خالص دست‌کم ۸٬۰۰۰٬۰۰۰ لیر، یا صادرات دست‌کم ۱۵۰٬۰۰۰ دلار در سال گذشته.
• شرکت تأسیس‌شده در سال جاری: سرمایهٔ پرداخت‌شدهٔ دست‌کم ۵۰۰٬۰۰۰ لیر.
• شریک خارجی شرکت: سرمایهٔ پرداخت‌شدهٔ شرکت دست‌کم ۵۰۰٬۰۰۰ لیر، سهم سرمایهٔ خود خارجی دست‌کم ۵۰۰٬۰۰۰ لیر و سهم شراکت دست‌کم ۲۰٪؛ و از ماه هفتم پس از صدور مجوز، دست‌کم ۵ کارمند ترک در محل کار. سهم سرمایهٔ دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ دلاری شریک را از معیارهای سرمایه و اشتغال معاف می‌کند.

معیار حقوق

• مدیر ارشد و خلبان: دست‌کم ۵ برابر حداقل دستمزد ناخالص.
• مهندس و معمار: دست‌کم ۴ برابر.
• سایر مدیران: دست‌کم ۳ برابر.
• کارهای نیازمند تخصص و مهارت: دست‌کم ۲ برابر.
• خدمات خانگی و سایر کارها: دست‌کم برابر حداقل دستمزد.حقوق اعلام‌شده باید واقعاً از طریق SGK پرداخت شود؛ کاهش حقوق یا تبدیل کار تمام‌وقت به پاره‌وقت از دلایل لغو مجوز است.

برخی گروه‌ها از هر سه معیار معاف‌اند؛ از جمله کسانی که پدر، مادر یا فرزندشان شهروند ترکیه است، دارندگان اقامت بلندمدت یا اقامت بشردوستانه، کسانی که دست‌کم ۳ سال است با شهروند ترکیه ازدواج کرده‌اند و با او زندگی می‌کنند، و کسانی که با مجوزهای مختلف دست‌کم ۸ سال در ترکیه بوده‌اند. این معافیت هم حق مطلق ایجاد نمی‌کند.

۴.درخواست از داخل ترکیه یا از خارج

• از داخل ترکیه: برای خارجی‌ای که اجازهٔ اقامت معتبر با دست‌کم ۶ ماه مدت دارد. کارفرما درخواست را مستقیماً در e-İzin ثبت می‌کند.حضور با ویزا یا معافیت ویزا (مثل ۹۰ روز معافیت اتباع ایرانی) برای درخواست از داخل کافی نیست، مگر برای گروه‌هایی که وزارت جداگانه اعلام کند.
• از خارج: خارجی ابتدا در سفارت یا سرکنسولگری ترکیه در کشور محل اقامتش درخواست ویزای کار می‌دهد و شمارهٔ مرجع ۱۶ رقمی می‌گیرد. کارفرما باید ظرف ۳۰ روز با این شماره درخواست را در سامانه تکمیل کند؛ وگرنه درخواست رد می‌شود.

۵.مراحل درخواست، گام به گام

1. قرارداد کار کتبی

   کارفرما و کارمند قرارداد امضا می‌کنند؛ حقوق و سمت باید با معیارها هم‌خوان باشد.

2. ثبت محل کار در e-İzin

   کارفرما یا کاربر مجاز e-Bildirge با امضای الکترونیکی محل کار را ثبت می‌کند؛ داشتن نشانی ابلاغ الکترونیکی برای کارفرما الزامی است.

3. شمارهٔ مرجع (فقط درخواست از خارج)

   کارمند شمارهٔ مرجعی را که از نمایندگی ترکیه گرفته به کارفرما می‌دهد.

4. بارگذاری مدارک و تأیید

   مدارک به‌صورت PDF بارگذاری و درخواست با امضای الکترونیکی تأیید می‌شود؛ ارسال مدارک کاغذی لازم نیست.

5. تکمیل نقص‌ها

   اگر وزارت مدرکی بخواهد، باید ظرف ۳۰ روز بارگذاری شود؛ وگرنه درخواست رد می‌شود.

6. ارزیابی ۳۰ روزه

   مهلت از تاریخ تکمیل پرونده در سامانه شروع می‌شود؛ در صورت لزوم نظر نهادهای دیگر هم گرفته می‌شود.

7. پرداخت عوارض و هزینهٔ کارت

   پس از تأیید، هر دو قلم باید ظرف ۳۰ روز و جداگانه پرداخت شوند. در درخواست از خارج، ویزای کار از نمایندگی گرفته می‌شود.

8. شروع کار

   از داخل: ظرف ۱ ماه از شروع اعتبار مجوز. از خارج: ظرف ۱ ماه از ورود و در هر حال ظرف ۶ ماه از شروع اعتبار؛ کسی که ظرف ۶ ماه نیاید، مجوزش لغو می‌شود.

9. کارت و ثبت نشانی

   کارت با پست به نشانی محل کار ارسال می‌شود. ثبت نشانی در سامانهٔ ثبت نشانی حداکثر ظرف ۲۰ روز کاری الزامی است.

۶.مدارک لازم

از کارمند خارجی

• تصویر گذرنامه؛ گذرنامه باید دست‌کم ۶۰ روز بیش از مدت مجوز درخواستی اعتبار داشته باشد،
• مدرک تحصیلی یا گواهی موقت فراغت از تحصیل با ترجمهٔ رسمی ترکی،
• عکس بیومتریک رنگی با زمینهٔ سفید، گرفته‌شده در ۶ ماه اخیر،
• قرارداد کار امضاشده.

از کارفرما

• گواهی ثبت مالیاتی (vergi levhası) و گواهی فعالیت محل کار،
• آخرین روزنامهٔ ثبت تجاری که سرمایه و ساختار شرکا را نشان دهد،
• ترازنامه و صورت سود و زیان سال گذشته با تأیید ادارهٔ مالیات یا حسابرس رسمی.

در بخش‌های خاص مدارک بیشتری لازم است؛ برای نمونه مجوز اولیهٔ وزارت بهداشت برای کادر درمان، مجوز وزارت آموزش ملی برای آموزش خصوصی، و گواهی هم‌ارزی مدرک (denklik) برای مهندسان و معماران تحصیل‌کرده در خارج. وزارت می‌تواند مدرک دیگری بخواهد یا طرفین را به مصاحبه دعوت کند.

۷.هزینه‌های رسمی ۲۰۲۶

مجوز کار مشمول عوارض دولتی (harç) و هزینهٔ کارت (değerli kâğıt bedeli) است. در تمدید، هر دو دوباره به‌طور کامل گرفته می‌شوند. مبالغ اعلام‌شدهٔ وزارت کار برای ۲۰۲۶:

• مجوز موقت تا ۱ سال: ۱۲٬۵۷۴٫۹۰ لیر
• مجوز موقت بیش از ۱ تا ۲ سال: ۲۵٬۱۴۹٫۸۰ لیر
• مجوز موقت بیش از ۲ تا ۳ سال: ۳۷٬۷۲۴٫۷۰ لیر
• مجوز دائم یا مستقل: ۱۲۵٬۸۰۲٫۲۰ لیر
• هزینهٔ کارت: ۹۶۴ لیردارندگان کارت فیروزه‌ای فقط هزینهٔ کارت را می‌پردازند. پرداخت با شمارهٔ مرجعی که با ایمیل می‌رسد، از طریق ادارهٔ مالیات دیجیتال یا بانک‌های طرف قرارداد انجام می‌شود. پیش از پرداخت، مبالغ روز را در سایت وزارت بررسی کنید.

۸.تمدید، تغییر کارفرما و ترک کار

• تمدید: درخواست از ۶۰ روز مانده به پایان مجوز باز می‌شود و باید پیش از پایان ثبت شود؛ درخواست پس از پایان مدت رد می‌شود یا مانند درخواست اول بررسی می‌شود.اگر تمدید به‌موقع ثبت شده باشد، می‌توان در همان کار و همان محل کار حداکثر ۹۰ روز به کار ادامه داد.
• تغییر کارفرما: مجوز موقت به کارفرما و نشانی محل کار وابسته است. برای کارفرمای جدید، درخواست تازه لازم است و با مجوزی حداکثر ۱ ساله شروع می‌شود.
• استعفا یا اخراج: پایان کار از دلایل لغو مجوز است و کارفرما باید ظرف ۱۵ روز به وزارت اطلاع دهد. خارجی‌ای که مجوزش لغو شده، اگر ظرف ۱۰ روز درخواست اقامت دهد، می‌تواند آن را از داخل ترکیه ثبت کند.
• ماندن در خارج: ماندن پیوسته بیش از ۶ ماه در خارج در مجوز موقت، یا بیش از ۱ سال در مجوز مستقل و دائم، جز در قوهٔ قاهره، از دلایل لغو مجوز است.

۹.اقامت همسر و فرزندان

همسر و فرزندان خودبه‌خود اقامت نمی‌گیرند و باید برایشان جداگانه اقامت خانوادگی درخواست شود. دارندهٔ مجوز کار می‌تواند حامی خانواده باشد و شرط «دست‌کم ۱ سال اقامت قبلی» دربارهٔ او اعمال نمی‌شود (بند ۲ مادهٔ ۳۵ قانون ۶۴۵۸)؛ اما شرایط درآمد، مسکن، بیمهٔ درمانی و ثبت نشانی لازم است. اقامت خانوادگی نمی‌تواند از مدت مجوز حامی بیشتر باشد. جزئیات در صفحهٔ اجازهٔ اقامت ترکیه آمده است.

۱۰.رد درخواست، اعتراض و دعوا

• اعتراض اداری: ظرف ۳۰ روز از ابلاغ رد، از طریق سامانهٔ e-İzin و همراه با لایحه و مدارک پشتیبان (مادهٔ ۲۱ قانون ۶۷۳۵).در مجوز وابسته به کارفرما، رد به کارفرما ابلاغ می‌شود؛ کارمند باید فوراً از آن باخبر شود.
• دعوای ابطال: اگر اعتراض رد شود، ظرف ۶۰ روز از ابلاغ در دادگاه اداری؛ چون تصمیم را وزارت در آنکارا می‌گیرد، دعوا معمولاً در دادگاه‌های اداری آنکارا رسیدگی می‌شود.
• درخواست تازه: در قانون ۶۷۳۵ مدت انتظاری پس از رد وجود ندارد. اگر دلیل رد نقصی قابل‌رفع باشد (مدرک ناقص یا عوارض پرداخت‌نشده)، درخواست اصلاح‌شده ممکن است راه سریع‌تری باشد.

دلایل رایج رد: برقرار نبودن نسبت ۵ به ۱، توان مالی زیر آستانه، حقوق غیرواقعی برای سمت، ناهماهنگی مدرک و سمت، شغل ممنوع، اعتبار کوتاه گذرنامه، و سابقهٔ ممنوعیت ورود یا دیپورت.

۱۱.کار بدون مجوز و مشاغل ممنوع

هم برای کارگر خارجیِ بدون مجوز و هم برای کارفرمای او جداگانه جریمهٔ نقدی اداری صادر می‌شود؛ جریمه در تکرار دو برابر می‌شود. خارجی برای اخراج به وزارت کشور معرفی می‌شود و ممکن است حکم دیپورت و ممنوعیت ورود (کد Ç-117) برایش ثبت شود. کارفرما هزینه‌های اسکان و بازگشت او را نیز می‌پردازد. اگر چنین سابقه‌ای دارید، صفحهٔ رفع ممنوعیت ورود به ترکیه را ببینید.

برخی مشاغل به موجب قانون فقط به شهروندان ترکیه اختصاص دارند و برای آن‌ها مجوز کار صادر نمی‌شود؛ از جمله وکالت، سردفتری، قضاوت، دندان‌پزشکی، داروسازی، دامپزشکی، مشاورهٔ مالی رسمی، راهنمای تور، نگهبانی و امنیت خصوصی، و بسیاری از فعالیت‌های دریایی در آب‌های سرزمینی ترکیه.

۱۲.نکته‌های ویژهٔ اتباع ایرانی

• معافیت ۹۰ روزه کافی نیست: ورود بدون ویزا برای درخواست از داخل ترکیه کافی نیست؛ یا باید اقامت معتبر با دست‌کم ۶ ماه مدت داشت، یا از سفارت ترکیه در تهران یا سرکنسولگری‌های ترکیه در ایران اقدام کرد.
• مدرک تحصیلی: ایران عضو کنوانسیون آپوستیل نیست؛ مدرک معمولاً پس از تأیید وزارت امور خارجهٔ ایران، در نمایندگی ترکیه تأیید و سپس به ترکی ترجمهٔ رسمی می‌شود.
• اعتبار گذرنامه: گذرنامهٔ ایرانی با اعتبار کمتر از حدود ۱۴ ماه، مجوز یک‌ساله را کوتاه می‌کند؛ پیش از درخواست تمدید کنید.
• یکسانی نام: املای نام در گذرنامه، مدرک تحصیلی و قرارداد باید یکسان باشد؛ اختلاف املایی از دلایل رایج درخواست تکمیل مدرک است.
• ثبت شرکت: اگر قصد دارید در شرکت خودتان کار کنید، معیارهای شریک خارجی (سرمایه، سهم ۲۰٪ و ۵ کارمند ترک) را پیش از ثبت شرکت در نظر بگیرید. جزئیات در صفحهٔ ثبت شرکت در ترکیه آمده است.

۱۳.باورهای نادرست رایج

• «پس از گرفتن مجوز کار باید کارت اقامت هم بگیرم.» لازم نیست؛ مجوز کار معتبر خودش اجازهٔ اقامت است.
• «درخواست را داده‌ایم، کار را شروع می‌کنم.» مجوز باید پیش از شروع کار صادر شده باشد؛ فقط در تمدید به‌موقع، ادامهٔ کار تا ۹۰ روز ممکن است.
• «بیمه را با حداقل دستمزد رد می‌کنیم.» بیمه باید بر اساس حقوق اعلام‌شده پرداخت شود؛ اعلام ناقص از دلایل لغو مجوز است.
• «با مجوز کار، ممنوعیت ورود یا سابقهٔ دیپورت پاک می‌شود.» برعکس؛ این سوابق از دلایل رد درخواست‌اند.
• «پس از رد باید یک سال صبر کرد.» این قاعده مربوط به قانون منسوخ قبلی بود و در قانون ۶۷۳۵ وجود ندارد.
• «۵ سال کار، یعنی تابعیت.» مدت اقامت با مجوز کار در محاسبهٔ اقامت حساب می‌شود، اما تابعیت شرایط جداگانه‌ای دارد و خودبه‌خود داده نمی‌شود.