حقوق خانواده در ترکیه: کدام قانون، کدام دادگاه، کدام راه؟
وضعیت خود را انتخاب کنید. ابزار بر اساس مادهٔ ۱۴ قانون ۵۷۱۸ و مادهٔ ۱۶۶ قانون مدنی ترکیه، قانون حاکم، صلاحیت دادگاه ترکیه و نوع طلاق را نشان می‌دهد.
–قانون حاکم بر دلایل و آثار طلاق –صلاحیت دادگاه ترکیه –نوع طلاق ممکن –اقامت پس از طلاق ارسال نتیجه در واتساپنتیجه کلی است و جای بررسی پرونده را نمی‌گیرد. در موضوعاتی که قانون خارجی آشکارا با نظم عمومی ترکیه مغایر باشد، دادگاه آن حکم را اعمال نمی‌کند (مادهٔ ۵ قانون ۵۷۱۸).
حقوق خانواده در ترکیه برای اتباع خارجی: طلاق، حضانت، نفقه و حکم خارجی
حقوق خانواده در ترکیه برای اتباع خارجی بر دو قانون استوار است: قانون مدنی ترکیه (شمارهٔ ۴۷۲۱) که روند طلاق، حضانت و نفقه را تعیین می‌کند، و قانون حقوق بین‌الملل خصوصی (شمارهٔ ۵۷۱۸) که مشخص می‌کند قانون کدام کشور اعمال شود. اتباع خارجی ساکن ترکیه می‌توانند در دادگاه خانوادهٔ محل اقامت یکی از زوجین طلاق بگیرند. طلاق توافقی پس از دست‌کم ۱ سال ازدواج ممکن است. اگر هر دو زوج ایرانی باشند، دادگاه ترکیه اصولاً قانون ایران را اعمال می‌کند. حکم طلاق خارجی فقط پس از شناسایی در ترکیه اثر دارد.
۱ سالحداقل مدت ازدواج برای طلاق توافقی ۶ ماهمحل زندگی مشترک اخیر، معیار دادگاه صالح ۳ سالاقامت خانوادگی برای اقامت مستقل پس از طلاق ۳۰۰ روزمدت انتظار زن برای ازدواج دوباره نویسنده: وکیل اگمن یاسین شاه‌علی‌اوغلو · کانون وکلای استانبول، شمارهٔ ثبت ۶۶۴۶۵ آخرین به‌روزرسانی:حقوق خانواده در ترکیه: چه کسانی می‌توانند طلاق بگیرند؟
دعوای طلاق در ترکیه در دادگاه خانواده (Aile Mahkemesi) رسیدگی می‌شود؛ در شهرهایی که دادگاه خانواده ندارند، دادگاه عمومی حقوقی همین وظیفه را انجام می‌دهد. در حقوق خانواده در ترکیه، داشتن تابعیت ترکیه شرط طرح دعوا نیست.
- دادگاه صالح: دادگاه محل اقامت یکی از زوجین، یا دادگاه محلی که زوجین در ۶ ماه آخر پیش از دعوا در آن با هم زندگی کرده‌اند (مادهٔ ۱۶۸ قانون مدنی).
- همسر ترک مقیم خارج: اگر دعوا در کشور محل اقامت ممکن نباشد یا طرح نشود، می‌توان آن را در دادگاه محل سکونت یا آخرین محل سکونت در ترکیه مطرح کرد (مادهٔ ۴۱ قانون ۵۷۱۸).
- حضور شخص: طلاق اختلافی با وکالت‌نامه از طریق وکیل قابل پیگیری است؛ در طلاق توافقی، قاضی باید زوجین را شخصاً بشنود.
حقوق خانواده در ترکیه و قانون کدام کشور؟
دادگاه ترکیه همیشه قانون ترکیه را اعمال نمی‌کند. طبق مادهٔ ۱۴ قانون ۵۷۱۸، قانون حاکم بر دلایل و آثار طلاق به این ترتیب تعیین می‌شود:
تابعیت مشترک
اگر زوجین تابعیت مشترک داشته باشند، قانون همان کشور اعمال می‌شود؛ برای دو زوج ایرانی، اصولاً قانون ایران.
اقامت عادی مشترک
در نبود تابعیت مشترک، قانون کشور اقامت عادی مشترک؛ برای زوج ایرانی–ترک ساکن ترکیه یعنی قانون ترکیه.
در غیر این صورت
قانون ترکیه اعمال می‌شود.
طلاق توافقی در حقوق خانواده در ترکیه
طلاق توافقی (anlaşmalı boşanma) سریع‌ترین راه است و طبق بند ۳ مادهٔ ۱۶۶ قانون مدنی این شرایط را دارد:
- ازدواج دست‌کم ۱ سال ادامه یافته باشد،
- زوجین با هم درخواست دهند، یا یکی دعوا را طرح کند و دیگری بپذیرد،
- قاضی زوجین را شخصاً بشنود و از آزادی اراده مطمئن شود،
- قاضی پروتکل دربارهٔ آثار مالی و وضعیت فرزندان را مناسب بداند.
پروتکل باید دربارهٔ حضانت، ملاقات، نفقه، تقسیم اموال و خسارت روشن باشد. قاضی می‌تواند پروتکل را تغییر دهد؛ اگر طرفین نپذیرند، پرونده به طلاق اختلافی تبدیل می‌شود. جزئیات در صفحهٔ طلاق توافقی و غیرتوافقی.
اشتباه رایج: برای طلاق توافقی لازم نیست زوجین مدتی جدا زندگی کنند؛ شرط قانونی فقط حداقل ۱ سال ازدواج و حضور شخصی در جلسه است.طلاق اختلافی در حقوق خانواده در ترکیه و دلایل آن
دلایل خاص (مواد ۱۶۱ تا ۱۶۵)
- خیانت زناشویی: ظرف ۶ ماه از اطلاع و در هر حال ۵ سال از وقوع؛ کسی که بخشیده حق دعوا ندارد.
- سوءقصد به جان، بدرفتاری شدید یا توهین سنگین: با همان مهلت‌های ۶ ماه و ۵ سال.
- ارتکاب جرم موهن یا زندگی ناشایست: بدون مهلت، اگر ادامهٔ زندگی مشترک قابل انتظار نباشد.
- ترک زندگی مشترک: دست‌کم ۶ ماه؛ اخطار رسمی پس از ماه چهارم و دعوا ۲ ماه پس از ابلاغ اخطار.
- بیماری روانی: درمان‌ناپذیر و با گزارش هیئت پزشکی رسمی.
دلایل عام (مادهٔ ۱۶۶)
- متزلزل شدن بنیان ازدواج: رایج‌ترین مبنا؛ میزان تقصیر طرفین در نفقه و خسارت اثر دارد.
- عدم برقراری دوبارهٔ زندگی مشترک: اگر دعوای طلاق رد شود و ۳ سال از قطعیت رأی بگذرد، به درخواست یکی از زوجین حکم طلاق صادر می‌شود.
مدت طلاق اختلافی به شهود، کارشناسی و ابلاغ به خارج از کشور بستگی دارد و ممکن است از چند ماه تا چند سال طول بکشد. اگر نشانی همسر معلوم نباشد، ابلاغ با آگهی انجام می‌شود.
حضانت فرزند در حقوق خانواده در ترکیه
معیار اصلی حضانت، مصلحت عالی کودک است و وضعیت مالی والدین به‌تنهایی تعیین‌کننده نیست. دادگاه معمولاً گزارش کارشناس اجتماعی یا روان‌شناس می‌گیرد و نظر کودکی را که قدرت تشخیص دارد می‌شنود.
- ملاقات: برای والدی که حضانت ندارد برنامهٔ ملاقات منظم، شامل تعطیلات، تعیین می‌شود.
- سفر خارجی: بردن فرزند به خارج بدون رضایت والد دیگر یا اجازهٔ دادگاه پیامد حقوقی جدی دارد.
- کنوانسیون لاهه ۱۹۸۰: ترکیه عضو است اما ایران عضو نیست؛ برای همین دادگاه‌ها دربارهٔ سفر کودک به ایران با احتیاط بیشتری تصمیم می‌گیرند.
جزئیات در صفحهٔ حضانت و ملاقات فرزند.
نفقه و خسارت در حقوق خانواده در ترکیه
- نفقهٔ موقت (tedbir nafakası): در طول دعوا برای همسر و فرزندان (مادهٔ ۱۶۹).
- نفقهٔ فرزند (iştirak nafakası): مشارکت والد بدون حضانت به نسبت توان مالی (مادهٔ ۱۸۲)؛ اصولاً تا ۱۸ سالگی و در صورت تحصیل ممکن است ادامه یابد.
- نفقهٔ فقر (yoksulluk nafakası): برای همسری که به سبب طلاق در فقر قرار می‌گیرد و تقصیرش بیشتر نیست (مادهٔ ۱۷۵).
- خسارت مادی و معنوی: برای همسری که تقصیر ندارد یا تقصیرش کمتر است (مادهٔ ۱۷۴).
جزئیات در صفحهٔ دعاوی نفقه.
تقسیم اموال و مهریه در حقوق خانواده در ترکیه
اگر قانون ترکیه بر روابط مالی زوجین حاکم باشد و قرارداد دیگری نبسته باشند، نظام «مشارکت در اموال به‌دست‌آمده» اعمال می‌شود: اموال دوران ازدواج اصولاً به‌طور مساوی تقسیم می‌شود و اموال شخصی مانند ارث و هدیه جدا می‌ماند. قانون حاکم بر روابط مالی طبق مادهٔ ۱۵ قانون ۵۷۱۸ تعیین می‌شود و ممکن است با قانون حاکم بر طلاق متفاوت باشد.
مهریه در حقوق ترکیه نهاد جداگانه‌ای نیست، اما مطالبهٔ آن در دادگاه ترکیه ممکن است. نتیجه به قانون حاکم، شکل سند ازدواج و نحوهٔ اثبات تعهد بستگی دارد؛ سند ایرانی باید با ترجمهٔ رسمی و تأییدهای لازم ارائه شود.
پرسشی دربارهٔ حقوق خانواده در ترکیه دارید؟تابعیت زوجین، محل اقامت و موضوع پرونده را بفرستید تا مسیر قانونی بررسی شود.
واتساپایمیلپس از طلاق: اقامت، نام خانوادگی و ازدواج دوباره
- اقامت خانوادگی: با طلاق مبنای خود را از دست می‌دهد. خارجی‌ای که از همسر ترک طلاق می‌گیرد و دست‌کم ۳ سال اقامت خانوادگی داشته، می‌تواند اقامت کوتاه‌مدت بگیرد؛ اگر قربانی خشونت خانگی بودن با حکم دادگاه ثابت شود، شرط ۳ سال لازم نیست (مادهٔ ۳۴ قانون ۶۴۵۸). ر.ک. اقامت ترکیه.
- نام خانوادگی: زن نام خانوادگی پیش از ازدواج را دوباره می‌گیرد؛ دادگاه می‌تواند اجازهٔ استفاده از نام همسر سابق را بدهد (مادهٔ ۱۷۳).
- ازدواج دوباره: زن تا ۳۰۰ روز نمی‌تواند ازدواج کند؛ دادگاه می‌تواند این مدت را بردارد (مادهٔ ۱۳۲).
- ارث: زوجین سابق از یکدیگر ارث نمی‌برند.
شناسایی حکم طلاق خارجی در حقوق خانواده در ترکیه
حکم طلاقی که در ایران یا کشور دیگری صادر شده، به‌خودی‌خود در ثبت احوال ترکیه اثر ندارد. دو راه وجود دارد:
- شناسایی اداری: طبق مادهٔ ۲۷/الف قانون ۵۴۹۰، حکم قطعی با درخواست مشترک زوجین در ثبت احوال یا کنسولگری ترکیه ثبت می‌شود؛ اگر همسر دیگر خارجی باشد، همسر ترک به‌تنهایی می‌تواند درخواست دهد. این راه فقط خود طلاق را ثبت می‌کند.
- دعوای شناسایی یا تنفیذ: برای حضانت، نفقه و اموال یا وقتی شرایط اداری فراهم نیست، در دادگاه خانواده (مواد ۵۰ تا ۵۹ قانون ۵۷۱۸). برای تنفیذ آثار مالی، معامله به مثل لازم است.
تا وقتی طلاق خارجی شناسایی نشود، شخص در سوابق ترکیه متأهل است. جزئیات در صفحهٔ شناسایی و تنفیذ احکام خارجی.
خشونت خانگی و دستور حمایتی
قانون شمارهٔ ۶۲۸۴ دربارهٔ اتباع خارجی ساکن ترکیه نیز اعمال می‌شود. قربانی خشونت می‌تواند از دادگاه خانواده، پلیس یا ژاندارمری دستور حمایتی بخواهد؛ مانند دور نگه داشتن مرتکب از خانه یا ممنوعیت تماس. داشتن اقامت معتبر یا طرح دعوای طلاق شرط نیست. در موقعیت فوری، شمارهٔ ۱۱۲ در دسترس است.
حقوق خانواده در ترکیه برای اتباع ایرانی
- دو زوج ایرانی: دادگاه ترکیه اصولاً قانون ایران را اعمال می‌کند؛ ارائهٔ متن قانون ایرانی و ترجمهٔ رسمی آن اهمیت دارد.
- زوج ایرانی–ترک ساکن ترکیه: قانون ترکیه اعمال می‌شود.
- تأیید مدارک: ایران عضو کنوانسیون آپوستیل نیست؛ سند ازدواج و حکم دادگاه پس از تأیید وزارت امور خارجهٔ ایران و نمایندگی ترکیه، ترجمهٔ رسمی می‌شوند.
- ثبت در ایران: حکم طلاق ترکیه برای اثر در ایران باید طبق مقررات ایران ثبت شود؛ این مرحله جداگانه بررسی می‌شود.
- پیگیری از ایران: با وکالت‌نامه‌ای که در نمایندگی ترکیه تنظیم شده، طلاق اختلافی و دعوای شناسایی بدون حضور قابل پیگیری است. ر.ک. تنظیم وکالت‌نامه از خارج.
مدارک لازم
- گذرنامه یا کارت اقامت هر دو زوج،
- سند ازدواج با ترجمهٔ رسمی و تأییدها، یا گواهی ثبت ازدواج در ترکیه،
- گواهی تولد فرزندان،
- پروتکل امضاشده در طلاق توافقی،
- مدارک درآمد و اموال برای نفقه و تقسیم اموال،
- وکالت‌نامهٔ رسمی در صورت پیگیری با وکیل.
پرسش‌ها دربارهٔ حقوق خانواده در ترکیه
آیا اتباع خارجی می‌توانند در ترکیه طلاق بگیرند؟
بله. دعوا در دادگاه خانوادهٔ محل اقامت یکی از زوجین یا محل زندگی مشترک ۶ ماه اخیر طرح می‌شود و تابعیت ترکیه شرط نیست.
اگر هر دو ایرانی باشیم، کدام قانون اعمال می‌شود؟
طبق مادهٔ ۱۴ قانون ۵۷۱۸، قانون کشور متبوع مشترک؛ یعنی اصولاً قانون ایران، مگر در موضوعاتی که آشکارا با نظم عمومی ترکیه مغایر باشد.
شرایط طلاق توافقی در ترکیه چیست؟
دست‌کم ۱ سال ازدواج، درخواست مشترک یا پذیرش دعوا، شنیدن شخصی زوجین توسط قاضی و تأیید پروتکل آثار مالی و فرزندان.
طلاق در ترکیه چقدر طول می‌کشد؟
طلاق توافقی با پروتکل کامل اغلب در یک جلسه؛ طلاق اختلافی بسته به شهود، کارشناسی و ابلاغ از چند ماه تا چند سال.
آیا حکم طلاق ایران در ترکیه معتبر است؟
نه به‌خودی‌خود؛ باید از راه اداری یا با دعوای شناسایی در دادگاه خانواده شناسایی شود.
پس از طلاق از همسر ترک، اقامتم چه می‌شود؟
با دست‌کم ۳ سال اقامت خانوادگی می‌توانید اقامت کوتاه‌مدت بگیرید؛ در صورت اثبات خشونت خانگی با حکم دادگاه، شرط ۳ سال لازم نیست.
آیا مهریه در دادگاه ترکیه قابل مطالبه است؟
بله، اما نتیجه به قانون حاکم، شکل سند ازدواج و اثبات تعهد بستگی دارد.
- قانون مدنی ترکیه شمارهٔ ۴۷۲۱
- قانون حقوق بین‌الملل خصوصی شمارهٔ ۵۷۱۸
- قانون خدمات ثبت احوال شمارهٔ ۵۴۹۰
- قانون اتباع خارجی و حمایت بین‌المللی شمارهٔ ۶۴۵۸
- قانون حمایت از خانواده شمارهٔ ۶۲۸۴
آخرین به‌روزرسانی این راهنمای حقوق خانواده در ترکیه: . نسخهٔ ترکی · نسخهٔ انگلیسی
وکیل اگمن یاسین شاه‌علی‌اوغلو
کانون وکلای استانبول · شمارهٔ ثبت ۶۶۴۶۵ · پروانه ۲۰۱۹
زبان‌های گفتگو: ترکی، انگلیسی، عربی، فارسی
این صفحه صرفاً برای اطلاع‌رسانی عمومی تهیه شده و نظر حقوقی برای پروندهٔ مشخص نیست. موضوعات مربوط به قانون ایران و ثبت در ایران باید جداگانه بر اساس مقررات ایران بررسی شوند.
Skyland İstanbul, Huzur, Azerbaycan Cd. No:4 A Blok Kat:26 No: 580, 34773 Sarıyer/İstanbul
تلفن و واتس‌اپ+90 532 276 80 85
۷ روز هفته، ۲۴ ساعته